Even terugblikken naar wat we al eerder eens hebben gemeld!

Drinkwater onnodig duur

Drinkwater is voor miljoenen klanten onnodig duur. Deze consumenten zijn gedwongen meer te betalen, omdat hun waterleidingbedrijf jaarlijks meer dividend

aan zijn aandeelhouders uitkeert. Klanten van waterleidingbedrijven zonder winstoogmerk, zien de prijs juist dalen. Verkwanseling van 50 tot 100 jaar oud grondwater(drinkwater) door waterschappen in Drenthe blijkt al meer dan 23 jaar plaats te vinden.

Bovenstaande is de uitkomst uit recentelijk onderzoeken naar de tarieven en het dividend van waterleidingbedrijven en het functioneren van waterschappen in Nederland.

Enkele opmerkelijke uitkomsten

In totaal blijken dit soort bedrijven vorig jaar 51 miljoen euro aan dividend te hebben uitgekeerd. Het Zeeuwse waterbedrijf Evides verhoogde in de periode 2003 tot 2006 de tarieven met 5,5 procent. Deze onderneming keerde vorig jaar niet minder dan 34 miljoen euro aan dividend uit. Waterleidingbedrijf Groningen echter wist in dezelfde periode zijn tarieven met 10 procent te verlagen. Groningen keert al jaren geen geld uit. 'Wij zijn een maatschappelijke onderneming en geven de opbrengst terug aan de burger', is haar credo. Ook de provincie Drenthe kent een provinciaal waterbedrijf namelijk WMD. Deze keerde echter 5% van haar netto winst uit aan haar aandeelhouders en het restant is in de statutaire reserve gedaan. We spreken van een winstbedrag van € 1.099.000.

Prijsbepaling

Momenteel staat ook in de schijnwerpers de door de waterleidingsmaatschappijen uitgekeerde dividend uitkeringen aan de aandeelhouders en de tarieven vaststelling. Dit zijn voornamelijk de gemeentes en provincie. Tevens zien we dat de consument duur moet betalen voor zijn water. We verwijzen gemakshalve maar naar de laatste publicaties in de media bladen. Provincies en gemeenten hebben (als aandeelhouder) een beslissende stem in het bepalen van de hoogte van tarieven, en geven door niet in te grijpen de waterleidingbedrijven de vrijheid de tarieven voor drinkwater te verhogen. Waterbedrijven die winst uitkeren, verhogen hun tarieven sneller dan bedrijven zonder winstoogmerk. Ontevreden klanten kunnen niet overstappen en de overheid reguleert de tarieven niet. Vanwege het belang voor de volksgezondheid is de markt voor drinkwater gevrijwaard van de liberaliseringgolf die eind jaren negentig door de twee paarse kabinetten werd ingezet. Waterbedrijven blijven zo monopolist in hun eigen regio.

De waterschapsbank

De waterschappen zijn 100% aandeelhouder van deze waterschapsbank die aan deze aandeelhouders weer leningen verstrekt. Men kan hier spreken van rondpompen van gelden. Tegelijkertijd blijkt op de aandelen die in bezit zijn bij de waterschappen jaarlijks dividend (winst) wordt uitgekeerd. Een grote aandeelhouder is o.a. WaterschapVelt en Vecht dat jaarlijks een zeer groot bedrag aan dividend uitgekeerd krijgt. Uit nader onderzoek kan worden vastgesteld dat de waterschapsbank zeer rijk is en de commissarissen van deze bank elk jaar ruimschoots worden beloond. (Men spreekt van tonnen, waar zelfs de minister zich nogal aan geërgerd heeft)

Winsten

Als we de jaarrekening tegen het licht houden dan valt op dat de WMD winst maakt op het aan de afnemers geleverde water van netto € 1.099.000. Daarnaast wordt nog eens € 2.648.000 aan leningen verstrekt aan derden. Verder valt op dat € 857.000 als hulp/ontwikkelingsgeld wordt uitgegeven aan projecten buiten de provinciegrens. Het merendeel gaat naar projecten als water voor Indonesië. Het gaat o.a. om aanvullende financiën in de vorm van technische en management ondersteuning. De vraag kan worden gesteld of de WMB als bank van lening zou moeten functioneren (concurrentievervalsing), aan ontwikkelingshulp moet doen (Den Haag is hiervoor het eigenlijke orgaan) en het uitkeren van winst aan de aandeelhouders, die zijn opgehoest door de afnemers van water. We spreken van totaal € 4.604.000 door de consument te veel betaalde gelden. Dit is per aansluiting € 25 bestemd voor leningen aan derden, ontwikkelingshulp en winstuitkeringen.

Toezicht op waterbedrijven.

Provincie en gemeenten dienen de waterbedrijven als aandeelhouders in het gareel

te houden. Deze overheidsaandeelhouders moeten toezien op de kwaliteit, het betaalbaar houden van het drinkwater en de veiligheid van de drinkwatervoorziening. Men is dus ook verantwoordelijk voor de vaststelling van de tarieven. Gezien de afwezigheid van concurrentie zou het logisch zijn als de waterprijzen door de rijksoverheid werden vastgesteld. Echter, tariefregulering is niet bij wet geregeld. Ieder waterbedrijf kan in overleg met zijn aandeelhouders bepalen hoeveel de tarieven stijgen. Door verschillende economen is berekend dat vorig jaar het drinkwater vele tientjes te duur was. Reden: omdat de waterbedrijven 500 miljoen euro oppotten. Voor Drenthe is het niet anders. De provincie en gemeenten zijn 100% aandeelhouder van de WMD en keerde in 2005, 5% op haar eigen aandelen uit en het restant werd gestort in de reserve. Hiermee is duidelijk geworden dat de winst niet ten goede mocht komen aan de afnemers, de burgers. In het werkgebied van de WMD zien we dat de waterkosten per jaar worden verhoogd. Dit in tegenstelling van die waterleidingbedrijven die zelfs overgaan tot het verlagen van de m³ prijs met 10 eurocent.

Werkwijze waterschappen

Kijken we naar de werkwijze van de waterschappen. Hier is vast komen te staan dat jaarlijks duur grondwater wordt verkwist. Je zou mogen aannemen dat een en ander middels een VISIE, het beleid bepaald. Niets is minder waar. Visie betekent een brede blik, een veelomvattend of bijzonder inzicht, gedachtebeeld en voorstellingsvermogen, maar vooral een lange termijn planning. Beleid dient daarop naadloos te worden afgestemd en te worden getoetst op deze ontwikkelde visie. Richtlijnen als de Europese richtlijn water (2003) en de nieuwe waterwet zijn hier mede richtinggevend. De provincie en gemeenten zijn de instanties die een controlerende rol zouden moeten hebben.

Uit ons eerste onderzoek en het inlezen van vele rapporten hebben we kunnen vaststellen dat daar wel een en ander aan schort.

Groene bestuurders

Opvallend is dat de besturen van de waterschappen gedomineerd worden(tot nu toe) door o.a. groene bestuurders. De samenwerkende natuur en milieuorganisaties waaronder de Provinciale Milieufederaties spelen daarbij een actieve rol. Tijdens de verkiezingen voor de Waterschappen voeren zij actief campagne met als resultaat dat er honderden zogenaamde groene deskundigen op het gebied van natuurbehoud zijn gekozen door de bevolking en zouden kunnen worden omschreven als de 5e colonne. In hoeverre hier gesproken kan worden van het op het verkeerde been zetten van de kiezers, zou een nader onderzoek moeten uitwijzen. (vertegenwoordigers voor ingezetenen blijken voor een grootdeel uit de koker van milieuorganisaties te komen.)

Verkwanseling van duur drinkwater.

Door de werkwijze van het waterschap wordt momenteel kostbaar grondwater (drinkwater) al 23 jaar afgevoerd. Betaalbaar Water heeft nadat we geconfronteerd werden met signalen als zou in de provincie Drenthe langere tijd duur grondwater, van 50 tot 100 jaar oud, worden afgevoerd naar de Waddenzee, onderzocht of dit klopt. Uit berekeningen kunnen we spreken over 52 miljoen m³ water per jaar en zou dit al een 23 jaar plaats vinden.

De samenstelling van de algemene besturen en beleidsbepalers.

De samenstelling van de algemene besturen van de waterschappen zijn ingesteld op economische motieven. We zien dit o.a. terug in de samenstelling van deze besturen waar boeren de overhand hebben als het gaat om stemwaardes. Als het om betalen gaat moeten inwoners uit het stedelijke gebied in verhouding meer betalen aan het waterschappen dan bewoners van het buitengebied. Provincie en gemeenten zijn aandeelhouder bij het Waterleiding Maatschappij Drenthe (WMD) en hebben belang bij het opstrijken van een jaarlijks dividend uitkering. (delen in de winst)

Er spelen dus verschillende economische belangen in zowel de waterschappen als het Waterleidings maatschappij Drenthe en die van Groningen. Natuur, landschap, agrariërs, aandeelhouders en en afnemers van het drinkwater zijn hier de indicatoren.

Bij het besturen van de waterschappen en WMD en Groningen liggen ook besluiten van de provincies ten grondslag. Deze besluiten, aangestuurd door ambtenaren, worden ter goedkeuring voorgelegd aan de Provinciale Staten (PS). We zien dat deze voorstellen vaak snel worden doorgetimmerd en kan zondermeer worden geconcludeerd dat menig statenlid geen notie heeft van wat de consequenties zijn van zijn/haar besluit.

Opheffen waterschappen

Als rode draad loopt momenteel ook de afweging of de waterschappen moeten worden opgeheven en ondergebracht bij de provincie ofwel de watertaken die door de provincie worden gedaan kunnen worden overgeheveld naar de waterschappen. Je hoort als motivering dat uitvoerende taken als onderhoud van kanalen net zo goed bij de waterschappen kan worden ondergebracht. Op zich valt daar wat voor te zeggen. Dit zou per 1 januari 2009 moeten gebeuren.

Wat is er gaande:

De Nieuwe Waterschapswet is goedgekeurd. Hierin wordt aangegeven dat de Regionale en Nationale wetgeving niet meer van toepassing zijn. Ook wordt aangegeven welke vervuilde eenheden hierin mogen voorkomen. De normen die men momenteel nog hanteert staat op gespannen voet met de Europese wetgeving. Hierin staat duidelijk verwoord wat wel en niet is toegestaan. We noemen o.a. gloor, zink etc. De provincie is dan ook verantwoordelijk voor de naleving van een en ander. Het geven van goedkeuringen in strijd met de wettelijke bepalingen is dan ook uit den boze.

Lastenverhoging huurders van woningen

Zonder verder op details in te gaan is het voor Betaalbaar Water niet te begrijpen dat ook huurders van woningen van woningbouwcoöperaties op één hoop worden gegooid met eigen woningbezitters. Op deze manier int natuurlijk wel het waterschap de doorberekende lasten, ondanks dat niet gesproken kan worden van een eigenbezit. De lastenverzwaring is hiermee een feit en zal men na 1 januari 2007 nog eens aanmerkelijk meer moeten gaan betalen. Het hemelwater dat terecht komt op onze wegennet en door het waterschap wordt afgevoerd moeten we ook aan mee betalen. Men voert daarnaast nog eens zes maanden lang IJselmeerwater in dat als gebiedsvreemd water kan worden aangemerkt maar eigenlijk niet is toegestaan.

Daling grondwaterpeil

De afgelopen 4 jaar heeft Betaalbaar Water verschillende rapporten doorgenomen en is vast komen te staan dat het grondwaterdaling wel extreem hoog was. Gevolg hiervan is dat bestaande kwelsystemen niet meer het maaiveld bereiken. Gevolg, een sterke optredende verdroging.

Oorzaak en gevolg:

Hemelwater krijgt onvoldoend tijd om in de bodem infiltreren, waardoor er effectief meer water wordt ontrokken als er invloeit. Binnen de waterschappen heeft landbouw een grote invloed waar de economische motieven van deze groep er voor zorgt dat al vroeg in het voorjaar de waterstanden worden verlaagd tot een niveau waarop deze groep haar werkzaamheden vroegtijdig kan starten. Ook in stedelijke bebouwingen ziet men niet de noodzaak om het water in het gebied te laten. Het overgrote deel komt terecht in de oppervlaktewateren en wordt afgevoerd. Symbooloplossingen zoals wadi zorgen er niet voor dat het hemelwater kan infiltreren, maar zorgen ervoor dat (door verkeer vervuild) water via ingewikkelde en dure constructies in het oppervlaktewater terechtkomen wat vuil/verontreinigd slib achterlaat. (wat uiteindelijk ook weer kosten met zich brengt)

Water van wegen en beloopbare gebieden behoren zonder uitzondering via de rioolwaterzuivering gezuiverd in het oppervlaktewater te belanden. In de winterperiode, zo is gebleken uit berekeningen van deskundigen, wordt meer regen- en grondwater afgevoerd dan er als hemelwater valt. Dat betekend dat het hemelwater dat als aanvulling op het grondwater moet dienen, niet de kans krijgt om te infiltreren naar de dieper gelegen grondwaterreservaten. Als we weten dat het grondwater dat door ons wordt opgepompt als drinkwater, minimaal 50 tot 100 jaar oud is, betekend dat over een 20 jaar drinkwater schaars zal zijn tengevolge van het gevoerde beleid.

De zaken op hoofdlijnen:

Er wordt water afgevoerd in de natte periodes terwijl in droge tijden water ingelaten wordt. Intussen verdroogt de natuur zodat er dure projecten nodig zijn om de gevolgen van verdroging aan te pakken. Dit water vertegenwoordigt een economische waarde, terwijl het inlaten kosten veroorzaken. Ook merkt men dat de grondwaterstand blijft dalen welke ongewenste invloeden heeft op de kwaliteit van ons drinkwater. Het waterbeleid loopt via te veel organen met elk een eigen agenda zoals provincie, waterschappen e.d.

Met bovenstaande hebben we getracht zei het beknopt, u inzicht te hebben gegeven wat er om het onderwerp water zoal afspeelt. Water betekent het goud der aarde. Zonder kunnen wij niet. 30 jaar ervaring zegt ook niets, men kan het ook 30 jaar verkeerd gedaan hebben.